« خرما » غير از حوالى خليج فارس ، در ايران نباشد . اين خرما بهتر از مال بغداد و بصره است . از جلفا به « فرح‌آباد » رفتيم . از اينجا به كوه « صوفيا » [ صفه ] نظاره كرديم . فرح‌آباد عمارت محتشمى از بناهاى شاه سلطان حسين بود . نيم فرسخ در طرف جنوب و جنوب غربى جلفا واقع بود . اما خراب شده و اثرى باقى نمانده است ، الّا قليل كه از آن استدلال به عظمت بنا توان كرد . باغهايى كه در اينجا بودند ، كمال وسعت را داشتند . آبى كه به خرج بسيار به اينجا آورده بودند ، فراوان بود . بسيار آثارى از قناتها و نهرها ، اكنون باقى است ، اما قطرهء آبى نيست . هيچ درخت و سبزه‌اى در اين محلى كه مىگفتند بهترين جاها بود ، به نظر نيامد . چون قدرى خرابيها را گشتيم ، از پله‌اى به اطاقى رفتيم ، سفيد و به رنگ كبود . صورت تمام جانوران كه چندين بار به همان نظم و ترتيب از سرگرفته شده بود ، و به همان نسق مىرفت ، در آخر به صورت دو نفر كشيش منتهى مىشد كه با طيلسان « 32 » خود دستها به سينه نهاده و سر به زير افكنده و ايستاده بودند . خيال نقاش به نظر ما بسيار غريب آمد . اما شايد به جهت غرايب لباس با حالت فروتنى كه اين طايفه را باشد ، نقاش را خوش آمده كه در شمار جانوران نقش كرده بود . تمام اين صورتها كه از چهار پنج اصبع زيادتر بلندى نداشتند ، بسيار بىقاعده و غير متناسب نقش شده بودند . معلوم شد كه در تاريخ هزار و هفتصد و بيست و دو مسيحى [ 1135 ق ] كه محمود افغان با بيست و پنجهزار افاغنه به محاصرهء اصفهان ، در زمان سلطنت شاه حسين آمد ، قشون او در فرح‌آباد اردو كرده و خود محمود در اثناى هفت ماه ايام محاصره [ و بعد از آن ] در اين عمارت منزل داشت . كوه صوفيه يا « صوفى سار » [ صفه ] كه در آن سوى بود ، كوه سختى است . در يك ثلث ارتفاع آن ، كاخى خراب شده ، مشاهده افتاد كه گفتند درويشى « حيدر » نام بنا كرده و شاه سليمان پدر شاه سلطان حسين در تزيين آن كوشيده و جاى عشرت و تفرّج خود ساخته است و در فصل خوب و هنگامى كه فصول اقتضا كند ، با حرمهاى خود به آنجا آمده ، عيش مىكرد و ابواب دربار خويش نيز همراه مىآورد . اين كاخ كه امروز خراب است ، در سابق نيز بسيار بزرگ نبود ، اما محل آن در طرف شمال و زير سنگهاى سايه افكن كه ابدا اشعه آفتاب بر آنجا نتابد ، قرار داشت . آب به استمرار از ما بين احجار ترشّح داشت و شهر اصفهان با محلات خارجيش ، تمامى نمايان بود و بر صفا و حسن مكان آن مىافزود . در شدت گرماى تابستان ،

--> ( 32 ) . طيلسان - جامهء گشاد و بلندى است كه عربها ، قاضيان ، خطيبان و كشيشان مسيحى بر تن دارند .